سلفون کشی همان لایه نازکِ محافظی است که روی چاپ یا محصول میکشند تا عمرش بیشتر شود.
شاید این سؤال در ذهن شما هم پیش آمده باشد که چرا بعضی جعبه ها انقدر براق و زیبا هستند و علت آن همان لایه و سلفون است.
سلفون کشی چیست؟
سلفون کشی عملیاتی پس از چاپ است که در آن یک فیلم نازک پلاستیکی (عموماً پلیپروپیلن) روی سطح کاغذ، مقوا یا بسته قرار میگیرد تا مقاومت، درخشندگی یا بافت خاصی ایجاد کند. این پوشش هم از چاپ محافظت میکند و هم ظاهر را ارتقا میدهد. بهصورت تاریخی واژه «سلفون» به فیلمهایی بر پایه سلولز بازمیگردد که از خمیر چوب یا الیاف پنبه بهدست میآیند و با تغییرات شیمیایی به فیلم تبدیل میشوند.
انواع سلفون و روشهای اجرا
روشهای اتصال فیلم به سطح
- چسبی پایه آب: یکروی فیلم بهطور غیرفعال آغشته به چسب است و هنگام تماس با آب فعال میشود؛ اقتصادی و رایج برای تیراژ بالا و جعبههای مقوایی.
- حرارتی (ترمال): بدون چسب فعال شوندهٔ آبی؛ با گرما به سطح میچسبد و در عمل از گونههای رایج لمینیت هم یاد میشود، اما در وزن و انعطاف با لمینیت تفاوت دارد.
نکته درباره چسب: در سلفونکشیِ چاپ، شناخت چسب مناسب و سازگاری آن با مرکب و سطح، کیفیت نهایی را تعیین میکند.
تنوع جنس و جلوه
- شفاف: برای نمایش خودِ محصول یا چاپ زیرین؛ اقتصادی و پرمصرف است.
- صدفی (مات شیری): مناسب مواد غذایی فاسدشدنی در سردخانه و یخچال، با پوششدهی بهتر نور
- متالایز: همان فویلی که در بستهبندی کیک، چیپس و ذرت بوداده میبینی؛ برای مانعیتِ نور و بخار و جلوه فلزی
کاربردها در صنعت
- چاپ و بستهبندی: افزایش جلای رنگها، ایجاد افکت انعکاس نور، حفاظت از رنگ و چاپ در برابر سایش، تاخوردگی و رطوبت؛ برای انواع جعبه و لیبل پس از چاپ بسیار رایج است.
- غذایی، دارویی و کشاورزی: محافظت در برابر نور خورشید و فساد زودهنگام، با تأکید بر بهداشت و ایمنی تماس غیرمستقیم با محتوا.
مزایا و معایب
مزایا:
- زیبایی و برندینگ: براقیت یا بافت کنترلشده، ارتقای محسوس حسوحال بسته
- حفاظت: مقاومت بهتر در برابر رطوبت، لک، خطوخش و سایش
- دوام چاپ: نگهداری طولانیترِ کیفیت رنگ و جزئیات
معایب:
- دوام اشتباه انتخابشده: انتخاب ناصحیحِ نوع فیلم یا چسب میتواند به پوستهشدن یا کدرشدن منجر شود
- هزینه و زمان اضافه: یک مرحله پس از چاپ با مواد و کنترل کیفیت مخصوص
- بازیافت پیچیدهتر: ترکیب کاغذ با فیلم نیاز به فرآیند تفکیک یا خطوط بازیافت مناسب دارد
تفاوت سلفون کشی با لمینت
- وزن و انعطاف: لمینت بهدلیل گرماژ بالاتر مواد، خروجی سنگینتر و سفتتری دارد و تا کردن آن سخت یا ناممکن است؛ سلفون کشی لایهای سبک و انعطافپذیر میدهد که قابلیت تاخوردن را حفظ میکند.
- کاربری: برای جعبههای مقواییِ نیازمند خطتا، سلفونکشی انتخاب عملیتر است؛ لمینت برای سطوحی که نیازمند استحکام زیاد و صلبیت هستند بهصرفهتر است.
نکات فنی انتخاب و اجرا
- هماهنگی با چاپ: نوع مرکب و روکشهای قبلی (ورنی، یووی) در چسبندگی اثر میگذارند. اگر مرکب کاملاً خشک نشده باشد، ریسک حباب و بالا میرود.
- میکرون و جلوه: برای کارهای اداری و نشریات، فیلمهای نازکتر و برای بستهبندیهای پرتماس و لوکس، ضخیمتر یا با بافت خاص مناسبتر است.
- محیط و فرآیند: کنترل دما و رطوبت سالن، فشار و سرعت دستگاه روی شفافیت و یکنواختی اثر مستقیم دارد.
- بهداشت و تماس غیرمستقیم: در بستهبندی غذایی/دارویی استانداردهای تماس غیرمستقیم و مانعیت نوری و رطوبتی را جدی بگیر.
- آزمون نمونه: قبل از تیراژ، نمونهگیری روی همان کاغذ/مرکب با دستگاه واقعی، هزینه خطا را نجات میدهد.
(این نکات بر پایه رویههای متداول کارگاهی و تجربه صنعتی ارائه شدهاند؛ برای جزئیات مواد و چسبها، به دستورالعمل سازنده استناد کنید)